Obua
|
![]() | ||
|---|---|---|
| ||
Çift kam??l? soluklu bir çalg?d?r. Notas?, ikinci çizgi sol açk?s? ile yaz?l?r. Diyapazona göre duyulu?u, ayn?d?r. Orkestra ve armoni muzikalar?nda, iki partisi bulunur. Solo ve e?lik görevi verilir. Ses rengi, dokunakl? ve çobanlamad?r.
Çalg?n?n a??zl?k bölümünde birbirine yap???k, ortas? soluk geçmesi için aral?kl? iki kam?? vard?r. Bu kam?? bölümü a?za al?n?r, sol el yukar?da ve sa? el a?a??da ses deliklerini kapatacak biçimde az e?imli olarak, yere do?ru tutulur. Dudaklar?n; ince, nazik, di?lerin; düzgün ve eksiksiz (ön di?ler) olmas?, aran?lan nitelikler aras?ndad?r. Bu çalg?ya ba?lamak için, onbe? ya? iyi, iki-üç y?l öncesi zararl?, onsekizden yukar?s? da gecikmi? olur.
Obua, ?alümo ad? verilen eski kam??l? bir çalg?n?n geli?mesinden olu?mu?tur. Bugünkü bilinen geli?mesi, özellikle 18. yüzy?lda ba?lam??, Triebert, Sellner, Boehm, Gautrot, Bleuzet ve Buffet gibi çalg? yap?c?lar?n?n çal??malar? sonucu sa?lanm??t?r. Obua, abanoz, ?im?ir, grendiye, sedir a?ac? gibi dayan?kl? a?açlardan ve ebonitten yap?la gelmi?tir. Bugün de, dayan?kl? a?açlardan ve ebonitten yap?lmakta olan Obualar?n, açk? dizgesi; gümü? kaplama olarak yap?lmaktad?r.
Obua ses özelli?i ile ilk olarak, büyük organist ve besteci J.S.Bach (1685 - 1750)' ?n be?enisini kazanm??, çobanlama, k?r ve köy duygular?m deyi görevi bu besteci eliyle ona verilmi?tir. Obuan?n ses dizisindeki sesleri; kal?n bölümde ac?kl? ve bo?uk, orta bölümde dokunakl? ve parlak, ince ve en ince bölümde ise, ye?in ve keskindir. Genel olarak, bir renk çalg?s?d?r. Armoni Muzikalar?nda bu erekle kullan?l?r. Sesleri güçsüz oldu?undan, özellikle aç?k yerlerde verilen dinletilerde bir ezgi çalg?s? olarak, solo görev vermek do?ru de?ildir. Çünkü sesi duyulmayacak kadar güçsüz ç?kar (aç?k yerlerde). Sesinin bu güçsüzlü?ünden dolay? onun orkestra veya armoni muzikas?na sesinin gürlü?ü ile sa?layaca?? yararl?l?k de?il, renk çalg?s? olarak dü?ünülmesi daha yerinde olur. Ancak, verilmesi zorunlu olan bu biçim görevlerde, surdin tak?lm?? Trompetlerle desteklenmelidir. Kal?n ses bölümü, özel erekle veya Gayda benzetilerinde olmak üzere seyrek olarak yaln?z kullan?l?r. Kal?n bölüm sesleri, Mi b Klarnet, Büyük Klarnet Korno ve Bassonlar?n kal?n bölüm sesleri ile birle?ti?inde, ac?kl? ve dokunakl? bir etki b?rak?r. En kullan??l? sesleri, orta bölüm sesleridir, özellikle bu bölüm, çobanlama deyilerde ba?ar?l?d?r. Obualar, dizge olu?umu ve yetene?i bak?m?ndan, tutti (hep birlikte)’lerde bütün dizimlerde çalabilir. Ancak, bu çalg?ya bestecilerin solo olarak verecekleri görevlerde, dizim ba?l?klar?n?n üç diyez ve üç bemolden ço?unu ta??mamas? zorunlulu?u vard?r. Si b Büyük Klarnet ve Büyük Flüt e?li?inde, ezgisel düzenler verilebilir. Her görevde onun ezgisel ses rengi dü?ünülmelidir. Solo görevlerinde de çabuk geçi?li ezgilerden çok, geni? seslerle olu?turulmu? duygular?n deyisi verilmelidir.
Obuan?n ses rengindeki çekicilik, dinleyenin kula??ndaki etki ile birlikte gözleri de üzerine çekecek niteliktedir. Onun duygulan, s?cak ve içtenlikle deyi gücü, hiç bir soluklu çalg?da yoktur. Senfonik ve sahne bestelerinde, Gayda benzetileri ve çoban ya?am? onun sesleriyle, zihnimizde canlan?r. Onun görevi daima ses rengi ve çobanlama deyi gücü göz önünde tutularak, h?z derecesi orta olan ezgilerde olmal?d?r. Obua sololar?na, Mi b veya Si b Klarnetler, Alto Saksafon, Basson, Korno, Kornet, Bü?lü, surdin tak?lm?? Trompet gibi çalg?lar da eklenebilir. Büyük Flüt ile veya Küçük Flüt ile de yapaca?? i?birli?i, iyi, etkili bir sonuca ula??r. Genellikle iki Obua partisi yaz?l?r. Obualara ayn? sesler veya iki bölümlü uzun ses e?likleri de verilir. Bu uzun sesler bazen Flütler veya kam??l? çalg?lar yahut Trompet ve Kornet ile çiftlenir. Besteciler Obua partilerini di?er birinci bölüm çalg?larla desteklemeye zorunludur. Yaln?z birinci Obuaya verilmi? olan e?liksiz veya s?n?rl? bir e?lik ile dü?ünülmü? görevler, çoklukla iki oboist ile çal?nmal?d?r. Obua, solo olarak Senfoni Orkestras?nda, Armoni Muzikalar?nda, soluklular be?lisinde, kam??l?lar üçlüsünde vb., topluluklarda yer al?r. Onun tatl?, dokunakl? rengi, bestecinin çobanlama duygular?n? dinleyiciye ileten önemli bir özellik ta??r. Bu duygular?n deyi çalg?s? olarak, Obua; güzel ezgiler ve sa?lam çal?c?larla dinletilerde yerini ayn? güç ve renkle dolduracakt?r.
Son Güncelleme (Salı, 26 Ağustos 2008 18:11)



