MuziKent

ETNOMÜZ?KOLOJ?DE "ETHICAL*" KAVRAMLAR

Gonca Z. G?RG?N

?TÜ M?AM Yüksek Lisans Ö?rencisi

     Sosyoloji, antropoloji, etnomüzikoloji gibi insan ili?kileri ve etkile?imleri ile ilgili bütün bilim dallar? içerisinde, tart??ma ortam?n? rahatl?kla yaratabilen "ethic" kavram?, özünde belli bir kültüre ait ve ba?l? do?rular? ya?ayan, di?er tarafta kültüre yabanc?, bir hedef do?rultusunda o kültürü tan?maya çal??an, tâbir yerinde ise; d??ar?dan olan ki?ilerin aras?ndaki (insider/outsider) ya da bilgi alanlar ile verenler aras?ndaki (fieldworker/informants) ili?ki süreci, seyri ve problemlerinin toplam?d?r. Kelimenin sözlük anlam? olarak ise; "ahlâkî de?erler, bir tak?m sorumluluklar" gibi hissiyata dayanabilen ve bilimsel aç?dan oldukça çeli?kili kavramlar akla gelebilir.

     "Ethic" konular kapsam?nda 1970'li y?llara kadar kendine dönü?ümlü, ele?tirisel ve pozitif ara?t?rmalara gere?i kadar rastlamak ne yaz?k ki mümkün olmam??t?r. 1960'l? y?llarda kapsam? ile ilgili verilere fazlaca rastlanmayan ilk çal??malar Asya ve Latin Amerika'da yap?lm??t?r. ?lk kayda de?er ve aç?k bildiri ise; "Society For Ethnomusicology (SEM)" kurumunun 1972 y?l?nda, Toronto'da düzenledi?i panelde ortaya ç?k?yor. Yine görülen ilk ???klarla beraber ilk ciddi tart??ma ortam?n? da, "The New Grove Dictionary" adl? kaynakta Barbara Krader yaratm??t?r. Bahsedilen y?llara rastlayan ve günümüze kadar varl??? saptanabilen kaynaklar? ?u üç grup alt?nda düzenlemek mümkündür:

1. "SEM" kurumunun Toronto'da ki panelinde verilen bildiriler,

2."American Antropolocigal Association" (AAA) yolu ile günümüze ula?anlar,

3. Etnomüzikolog ve di?er akademisyenlerin konu ile ilgili makaleleri.

     Söz konusu kaynaklar incelendi?inde, daha önce ki yapt???m?z tan?mlar irdelenerek konu ile ilgili çe?itli yakla??mlara ula?abilmek mümkün. Kar??la??lan iddialardan biri "ethic" kavram?n?n Bat? ülkeleri akademisyenlerinin, Do?u ülkeleri üzerinde çal??t??? geni? bir konu oldu?unu da ekleyen Sachs'a ait;

     Yüksek akademisyenlerle fikir birli?ine vard???m?z bir konu var ki oda; ethic kavram?n?n do?u ülkelerinin ihtiyaçlar? ve nüfus problemleri ile ili?kisi oldu?udur. Bu konunun çözümünde ise ba?vurulan Bat?l? etnomüzikologlard?r. (SACHS, Handbook on Ethics of the Committee on Ethics)

     Di?er bir yakla??m ise; en önemli "ethic" konular?n temelinde, akademisyen ve bilgi verenlerin ili?kilerinde meydana gelen problemler ve do?rular?n oldu?u kan?s?ndad?r. Konu ile ilgili olarak 1971'de AAA Kurumu taraf?ndan yay?nlanan "Principles of Professional Responsibility" ba?l?kl? makalenin önsözündeki ilk cümle hat?rlanabilir:

     "Antropologlar dünyan?n birçok yerinde insanlar ve statüleri aras?ndaki ki?isel ili?kileri üzerine çal??malar yaparlar". (MYERS, 1992: 329)

     Antropologlar?n çal??ma alan? ile örneklendirilmi?, bir nevi "sorumluluk" olarak alg?lad???m?z bu konu di?er kaynaklarda biraz daha geni?letilmi? ve anlam derinle?tirilmi?tir. ?öyle ki; SEM ile ilgili kaynaklarda "ethic" kavram?, devleti ve kamuyu olu?turan ki?iler aras? ili?kiler, lokal ili?kiler, ara?t?rma sponsorlar?, akademisyen ili?kileri, bas?m ve da??t?m a?amalar?, kamu ve ö?renci ili?kileri ba?l?klar?n? ta??yan ana konular bünyesinde s?k s?k de?inilen ve aç?klamaya gidilen bir kavramd?r.

     Söz konusu olan "ethic" unsurlara en yak?n ve günümüzde de en çok yüklenen anlam olan "sorumluluk" olgusuna daha yakla??k iddia, Ralph Beals'?n "amaçlar?n deklare edilmesi" yorumuyla i?lenmi?tir. Beals'a göre insanlar?n refah?na hizmet etmek için bilgi art??? olmal?d?r. Bu cümleyi irdeledi?imizde konunun özü olarak birçok esas anlamlar ç?kartabiliriz. Dü?üncede ilk ?ekillenen, bir insan?n yard?m? ve özverisi ile di?er bir insana verilen hizmettir. Daha sonra insan arac?l???yla bilime hizmet olarak da resmedilebilen bu cümle, bütünsel ve pozitif bir yakla??m tarz? olmas?ndan dolay? temel fikirdir. Üretilen di?er iddialar?n temelinde ?üphesiz bu mant?ksal süreç mevcuttur. Örne?in "Society for Applied Antropology" grubu taraf?ndan yay?nlanan "Code of Ethics" adl? makaledeki aç?klamalarda ula??lan nokta yine sorumluluklar ve bu sorumluluklar?n gere?i izlenecek yol olmu?tur.

     Akademisyenlerin okurlar?na, bilime ve arkada?lar?na kar?? sorumluluklar? vard?r. Code sözcü?ü de, bu sorumluluklar çeli?ti?i zaman terimlerin tekrar tarif edilmesi ve bu konuda ?srarc? olunmas?n? tan?mlar. Burada terimlerden kastedilen ?ey ise yüksek olas?l?kl? potansiyel çeli?melerin aç?s?ndan bak?ld???nda sisteme yüklenen türlerdir.(MYERS, 1992: 330)

     Beals, söz konusu fikirdeki çeli?kilerin nedenlerini ara?t?rmac?lar?n duygusal materyaller üzerine seçim ve ara?t?rma yapmalar?, bilgilerini saklamalar?, yanl?? bilgi vermeleri, tariflerin eksikli?i ve ba?ar?s?zl??? ve ki?isel etkile?imleri olarak s?ralam??t?r.

     Ba?ka bir dü?ünce ise Bat? Kültürüne ait "ethic" konulara ili?kin de?erlerden meydana gelir. Örnek olarak; Do?u Kültürü ile ilgili uzman bir etnomüzikolo?un, Bat? Müzi?i üzerine yapt??? akademik bir çal??ma sürecini ele alabiliriz. Bu çal??ma sürecinde olu?acak kültürel kayna?ma veya çat??malar, Do?u ve Bat?n?n "ethic" kavramlar? ?????nda geli?ecektir. Söz konusu noktada ortaya ç?kan di?er bir tart??ma ise; iki farkl? kültürün do?as?nda birbirinden etkilenme sürecini de önceden geçirmi? olabilece?idir. Antonio Gramsci'ye ait felsefî bir yakla??mda, kültürler aras? etkile?imin do?al ve kaç?n?lmaz sonuçlar? vard?r. Gramsci'ye göre, bir toplumda, o topluma ait olan veya olmayan herhangi bir insan?n kendini yönetmesinin zamanla ayn? ?artlar alt?ndaki bütün insanlar için norm halini alaca?? kaç?n?lmaz bir gerçektir. Ayn? zamanda bu etkile?im, bir çe?it hareket ya da tepki yolu olarak yorumlanabilir. Peki, o halde ara?t?rmalar s?ras?nda kimin ahlakî de?erleri kabul edilecek ve temel al?nacakt?r? Soruya pozitif ve objektif bir cevap vermek gerekirse; incelenen konuyu tek bir kültüre ya da tek bir dine ait olarak görmemenin do?ru bir ad?m olaca?? söylenmelidir.

     "Ethic" sözcü?ünün buraya kadar aç?klanan kavramsal kar??l?klar?n?n yan? s?ra, bilim içerisinde zaman zaman güçlükler do?urabilen ve çözümünün henüz standart bir yönteme ba?lanmam?? olmas?ndan ?ikâyet edilen bir problem kimli?i de mevcuttur. Ancak bahsedilen "problem olma" olgusu negatif ve cayd?r?c? bir engelden çok pozitif olarak dü?ünülmeli ve yorumlanmal?d?r. Aksi halde bilimsel bir sürece eksi anlamlar yüklemek yeni verilerin ve fikirlerin ortaya ç?k???n? engellemekten ba?ka hiçbir i?e yaramayacakt?r.

     Özellikle etnomüzikologlar?n say?s?z problemleri "ethic" kavramlar? ile ili?kili olarak, etkile?mi? kültür gruplar? bu kültürlerin müzikleri ve enstrümanlar? hakk?nda ö?renme, toplama, sunma ve yayma a?amalar?nda meydana gelmektedir. Konuya verilen ilk örneklerden biri Paul Berliner'?n "The Soul of Mbira" ve Keil'in "Tiv Song"lar? üzerine yapt??? kritiklerden elde edilen izlenimlerden olu?uyor. Bahsedilen kaynaklar Afrika Enstrümantal Müzi?indeki gerçek tonlar? inceliyor. Kayna??n son bölümünde bilgi verenler ve ara?t?rmac? aras?ndaki ili?kiye dair bir te?ekkür yaz?s? mevcut. Ancak yazar?n te?ekkürlerinin yan? s?ra, bilgileri yakla??k 6 y?lda haz?rlayabildi?i ve çal??malar? s?ras?nda 3 kere Afrika'ya gidip geldi?i, ayr?ca bu yolculuklar s?ras?nda titizlikle yap?lan birçok testten de geçirildi?i yer alan deneyimler aras?nda. Berliner'?n bu verileri ile imâ edilen "ethic" tutumu neyi ifade ediyor? Deneyimselli?inin yan?nda kar??la??lan bir problem olarak da görülen bu sorudan "ethic" konular?n, ara?t?rmac?lar?n rollerinden meydana geldi?i sonucunu da ç?karmak yerinde bir iddia olacakt?r. Çünkü yabanc? oldu?unuz ve daha önemlisi yabanc? olarak kabul edildi?iniz bir kültürde bütün s?r perdelerini aralayacak kadar bir ara?t?rma yapmak, sürekli ve kesintisiz sonuçlara ula?mak hayli zor bir süreçtir. ?ncelenecek kültüre ait olan toplumun yabanc? bir kültürden gelen bir ara?t?rmac?ya güven duymamas? çok do?al bir problemdir. Dahas?, bir yabanc?n?n, kendine ait olmayan miras?n? ne kadar e?it ve objektif olarak payla?t?raca??, masaya yat?r?lan tarafs?z do?rular?n oranlar? ve en önemlisi kendine ait olmayan bir ?eyi ne kadar koruyabilece?i kayg?lar? da bu tedirginli?e eklenebilir. Ancak di?er tarafta alan çal??malar? sonuçlar?n?n bilimsel bir ihtiyaç oldu?u da dü?ünülmelidir. Günümüzdeki "ethic" kavram? üzerindeki tart??malar ise "alan çal??malar?ndaki ethic inançlar?" olarak alg?land???ndan sorumluluk de?eri fazlaca su üzerine ç?kamam??t?r.

     "Ethic" olgusunu yaln?zca etnomüzikoloji alan?nda ele ald???m?zda ise antropolojiden bir ad?m geride oldu?unu görmek mümkündür. Örne?in; Antropolog Raymond Firth konu ile ilgili birçok raporu 1973 y?l?nda vermi? ve gözlemci sonuçlar?n?n fark edilmesini de kapsayan deneysel gerçeklerden geri çekilmek konusunu da tarif etmi?tir. 1986 y?l?na kadar, Marcus ve Fisher çal???lan alanlarda ve zamanla de?i?en metotlarda en ilgi çekici teorik verilerin epistemolojik problemler ile tekrar sunum ve yorumlamalarda, sosyal dü?ünce ve sosyal dü?ünürlerin çal??malar?ndan elde edildi?ine de de?inmi?lerdir.(MYERS, 1992: 331) Antropolojideki bu geli?meler, do?al bir sonuç olarak; etnografig çal??malarda "ethic" konular?na bak?? aç?s?nda, profesyonel ve yeni yakla??mlar do?urmu?tur. Ancak, söz konusu ilerleme gereken bilimsel h?zda kaydedilememi?, takip etme yolu ile ke?fedilmi?tir. Etnomüzikolojide, bu geli?meler esnas?nda birçok metot yanl?? kullan?lm?? hatta zaman zaman ki?isel ve duygusal yakla??mlarla yarardan ziyade zarara sebep olunmu?tur ki; günümüzde de bu tür yakla??mlar görmek olas?d?r. Baz? bat?l? etnomüzikologlar Do?u Kültürüne ait herhangi bir müzi?i incelerken kendi yakla??mlar?n? ve tav?rlar?n? ortaya koymu?lard?r. Bu sayede ara?t?r?lan müzik kültürü ile ilgili, derinlemesine bir sonuç al?nmas?n?, o müzi?in yeterince anla??lmamas?n?, yorumlanamamas?n? hatta yanl?? anla??lmas?n? dahi haz?rlayan bir süreç do?mu?tu ya da Do?ulu akademisyenlerin Bat? Müzi?i üzerinde yapt??? ara?t?rmalarda da ayn? durum ve sonuçlar gözlemlenebilir. Tâbir yerinde olursa, baz? suçlamalar da daha ileri boyuta ula?m??, incelenen müzi?in anla??lamad???n?n yan? s?ra gere?i kadar de?er verilmedi?i de savunulmu?tur.

     Peki, bahsedilen problemlerle ilgili k?smî bir çözüm üretmek gerekirse neler söylenmelidir? Öncelikle bu soruyu sadece akademisyenler yönüyle dü?ünmek yerine kültürde dama ta?lar? görevini üstlenen olgular? ve yine o kültürün insan?n? da bir tak?m sorumluluklar yükleyerek ele almak gerekir. K?saca; "insider-outsider" ili?kisine bakt???m?zda "insider" kimli?inin de yakla??m tarz?n?n geli?mesi ve bilimsel sürece girmesi gerekir. Bu konu ile ilgili küçük bir örnek olarak ?unu söyleyebiliriz: "Belli bir kültürün insan?na göre, d??ar?dan olan bir akademisyen ‘o'nun müzi?ini asla anlayamaz."

     Bu iddiay? kültüre ait bir parça taraf?ndan dü?ünür, mant?k ve duygular?n da bu dü?ünceye eklendi?ini kabul edersek hakl? bir yakla??md?r diyebiliriz. Ancak o toplumun günlük ya?ay?? ?ekli haline gelen ve sürekli duyulan müzi?inin birçok yönü hatta farkl? yönleri kendileri taraf?ndan fark edilmeyebilir. ??te bu ba?lamda yabanc? bir gözün ve mant???n yorumlar?n?n farkl? ve ilginç olaca?? da mümkündür yani akademisyenler, o kültürün müzi?ini asla anlayamayabilir fakat en az?ndan, onlar?n fark?nda olmad?klar? noktalar? fark edip aç??a ç?karabilirler. Bu bilgiler ?????nda at?lacak ad?m ise; bilimsel ara?t?rma sürecini, farkl? bir ki?inin bak?? aç?s?n?n kendilerini daha iyi tan?mlamalar? aç?s?ndan da yararl? olabilece?i; k?sacas? söz konusu ara?t?rman?n amac?n?n bilimin yan? s?ra o kültüre hizmet etmek oldu?unu da kabullendirmek gerekir.

     Günümüzde konuya ili?kin üretilen çözümlerden en çok benimseneni ise önceki zaman diliminde mevcut olan ara?t?rma metotlar? taraf?ndan artt?r?lm?? s?n?rl? problemleri incelemektir. Bu hususta kamunun tart??t??? iki tür yakla??m ortaya ç?k?yor; farazi çal??malar ve ki?isel varsay?mlar, akademisyenlerin "ethic" kavram? ile ilgili ?ikâyetleri ve ele?tirileri. Özel durumlar? kapsayan baz? "ethic" ç?kmazlar ise sadece "ethic" kavramlar?n do?as?n? gözler önüne serebiliyor. Genelle?tirilmemi? sorumluluklar oldukça spesifik ?artlardaki konulara ???k tutarak, basit cevaplar verebiliyor.

American Antropological Association (AAA), çözümlerle ilgili olarak, daha aç?k ve özel örnekler vererek bu çözümler üzerinde tart??ma ve üretim a?amas?n? h?zland?rm??t?r. Bu ba?lamda verilen çözüm yollar? ?öyle ?ekillendirilmi?tir;

1. "Nâdir ve k?ymetli bir enstrüman"

     Bir kültüre ait yap?lan alan ara?t?rmas? s?ras?nda ola?anüstü ve de?i?ik olarak tâbir edebilece?imiz bir enstrüman çalan, eski bir müzisyen ile kar??la?t???m?z? varsayal?m. Bu enstrüman? incelemek ya da de?erlendirmek ile ilgili olarak izlememiz gereken yolun niteli?i ne olmal?d?r? Hemen enstrüman? sat?n al?p bir müzede sergiletmeyi mi, sadece kaynak olarak ara?t?rma için kullanmay? m? veya daha birçok alternatif olarak farkl? tutumlar üretmeyi mi dü?ünürüz? Bu örne?e kar?? savunulan iki ana fikir ise ?unlard?r:

1. Tarihsel aç?dan önemli olan bir enstrüman ya?ad??? kültüre aittir. Enstrüman? o kültürün d???na ç?karmak, bir vücudun uzvunu kesmek gibidir, özellikle söz konusu enstrüman?n telafisi mümkün de?il ve tek olma özelli?i de biliniyorsa.
2. Dünya müzi?inde bulunan bir tek ya da özel örne?in kay?tlanmas?, sergilenmesi oldukça önemli ve do?ru bir tutumdur. Aksi halde müzikal de?i?iklikler, tarihin bölümlerine ait unsurlar, enstrümanlar?n ve repertuar?n unutulmas?n? sa?layabilir. E?er gelenek varl???n? sürdürebilecek durumda ise, o kültürün müzisyenleri geleneklerini ya?atmal?, aksi durumda ise, gelecek ku?aklar için sergilenmeli ve saklanmal?d?r.

     Verilen tutumlar?n bilimsel ve kültürel sorumluluk aç?s?ndan en uygun olan?, tart??mas?z ikinci varsay?md?r. ?öyle ki; ya?ayan kültür içerisinden bir objeyi bilime hizmet ad? alt?nda kendi evinden d??ar? ç?karmak do?ru de?ildir. Bu davran??, daha önce bahsetti?imiz sorumluluklar içerisinde belki bilime kar?? olan sorumlulu?u yerine getirmek olarak dü?ünülebilir ama kültüre kar?? haks?z ve sayg?s?z bir davran?? olur. Fakat ya?amayan bir gelene?in tarihselli?ini ve özelli?ini bilimsel do?rular içerisinde ortaya koymak bir uzvu kesmek olarak alg?lanmamal?d?r.

2. Elde edilen döküman ve sonuçlar"

     Yine yap?lan bir alan çal??mas? s?ras?nda kültüre ait bir müzisyen dini müziklerinin kayd?n?n yap?lmas?na izin vermi? ve kay?tlar ara?t?rmac? taraf?ndan tamamlanm??t?r. Bu noktada ara?t?rmac?n?n ölmesi halinde bu kay?tlar?n ne yap?laca?? konusunda çe?itli çözümler üretilmi?tir:

1. Kay?ttan al?nan bir kopyay? müzisyenin ailesine vermek,
2. Kayd? ar?ivde saklamak ve gelecekteki bilgilere ???k tutmas? aç?s?ndan bilimsel bir doküman?n? ç?kartmak,
3. Ara?t?rmac?n?n tan?d??? bir meslekta??ndan kendisine bir ?ey olmas? halinde ayn? ?ekilde o kayd?n sunumunu yapmas?n? istemek ve bu zemini haz?rlamak.
4. Kayd? ortadan kald?rmak.

     Bu verilerde ise tek hatal? çözüm yolu son ??kta verilen kayd? ortadan kald?rmak dü?üncesidir. Ne sebeple olursa olsun edinilen hiçbir bilginin, kayd?n yok edilmesi do?ru bir tutum de?ildir. Hatta bazen yanl?? veriler, do?ru sonuçlara daha çabuk ula?may? sa?layabilir. Dolay?s? ile son madde, bilimin do?rular?n?n yan? s?ra mant??a da uygun de?ildir.

3. "Te'lif Haklar?"

     Bir alan çal??mas?nda, ara?t?r?lacak kültüre ait müzi?in icras? için kendi kültüründen götürülen müzisyenleri ve olay?n geli?imini inceleyelim; Bu ad?mda ki amaç ara?t?rmac?n?n kendi müzisyenin o kültürün müzi?i ile ilgilendi?ini kan?tlamak ve yap?lacak çal??may? sempatize etmek fikri olabilir. Peki, bu noktada müzisyenlere kar?? gösterilecek tutum ve davran??lar nelerdir?

1. Müzisyenlere dolgun bir ücret verilebilir.

1. Müzisyenlere bu çal??malar yay?nland???nda ayr?ca bir ücret ödenece?i belirtilebilir.
2. Bunlar?n d???nda telif hakk? olarak ekstra bir ücret ödenebilir.
3. Kay?ttan al?nan fazla kopyalar müzisyenlerin çevresindekilere vermesi amac? ile da??t?labilir.

     Bahsedilen bütün tutumlar her ne kadar ticari gözükse de, emek kar??l??? her iki taraf içinde elde edilecek memnuniyeti sa?lamaya yönelik oldu?undan son derece do?rudur.

4. "Önceden verilen bir söz ya da yanl?? anla??lma"

     Yine bir ara?t?rma s?ras?nda, o zamana kadar de?ifre edilmemi?, gizli inançlar? olan dini bir grubun özel bir törenine kat?lma ve kayd?n? alma iznini önceden ald?n?z ya da ald???n?z? zannederek, bütün araç gereçlerinizi de alarak incelenecek alana geldiniz. Ancak geldi?inizde bu törenin kayd?n? alman?za izin verilmedi. Kar??la?t???n?z bu manzaraya uygun olarak nas?l tutumlar içerisine girebilirsiniz?

1. ?zin isteyip hemen oradan ayr?labilirsiniz.
2. O s?rada çevrenizde bulunan daha önceden de tan?d???n?z ve yapt?r?m? olabilecek bir ki?iden ikna konusunda yard?m isteyebilirsiniz.
3. Kar??la?t???n?z bu gerilimli duruma ra?men eninde sonunda kayd? tamamlars?n?z.

     Verilen çözümlerde ilk yakla??m tarz? oldukça duygusal bir hareket olarak yorumlanabilir ve bu tutumla bilimselli?in gere?inden bir hayli uzakla??lm?? olur. Gruplar içerisinde, gruplar ile yetkililer aras?nda, hatta sonuçlar?nda sansür yapmak zorunda kal?nan çe?itli çeli?kili durumlarda, alan ara?t?rmac?lar? oradan uzakla?mak yerine kar??la??lan problemin üzerinde dü?ünmeli ve ç?kar yollar aramal?d?r. En kötü ihtimalde ara?t?rma oldu?u ?ekilde sunulmal?d?r. En son belirtilen yakla??m öncelikle misafiri oldu?unuz kültür taraf?ndan ho? kar??lanmayacakt?r. Bir ?ekilde gizli bir kay?t al?nabilir, ancak bu davran?? ne aç?dan bak?l?rsa bak?ls?n do?ru de?ildir. Kar??la??lan problemin çözümüne ili?kin en do?ru çözüm ise ikinci madde ile aç?klanm??t?r. Bilimsel aç?dan ba?kalar?n?n statülerinden bu ?ekilde yararlanman?n hiçbir sak?ncas? yoktur. Ancak bahsedilen çözüm uygun oldu?u kadar her ortamda elveri?li olmayabilir. Bu yard?m?n sa?lanamad??? durumda ise kesinlikle vazgeçmeden uygun ko?ullar aranmal?d?r.

     Yukar?da AAA taraf?ndan saptanan baz? çözüm yollar?nda (MYERS, 1992) yada daha önce bahsetti?imiz ki?isel olarak üretilen çözüm yollar?nda ortak birkaç nokta bulmak mümkün. Bu i?aret edilen unsurlar?n her birini k?saca ifade etmek gerekirse, bütün kültürel de?i?iklikler ve çeli?kilere göre ayn? yöntem ve tekni?in geçerli olmayaca??n?, sorumluluk, güven ve mant???n "ethical" kavramlar ba?lam?nda çe?itlilik gösterebilece?ini söyleyebiliriz. Dolay?s?yla esas problem olarak görülen "ethical" ç?kmazlar?n belli bir standarda göre çözümlenememesi kaç?n?lmaz bir sonuçtur. Bu ba?lamda kar??la??lan "ethic" kavramlar?n?n çat??malar?na paralel, en do?ru tutum kazan?lan tecrübelerden yararlanmakt?r. Unutulmamas? gereken ayr?nt? ise, bir alan çal??mas? s?ras?nda, içinde bulunulan ve d??ar?yla ilgili tüm çerçeve resmedilerek, sorumluluklar ve de?erler ?emsiyesi alt?nda, ya?murdan korunmay? ö?renmek olacakt?r.

D?PNOTLAR:                                         

*Makalede Ethic kelimesi orijinal yaz?m? ile kullan?lm??t?r. Çünkü bu terimin konu içerisinde ifade etti?i anlam ile Türkçe sözlükte kar??l?k olarak verilen anlam? birbirinden farkl?d?r.

KAYNAKLAR:                         

NETTL, Bruno; (Chicago 1983), The Study Of Ethnomusicology, Twenty-nine Issues and Concepts.

MYERS, Helen; (New York, 1992), Ethnomusicology an introduction, The Norton/Grove Handbooks ?n Music.

WITZLEBEN, J. Lawrence; (1997), "Whose Ethnomusicology? Western Ethnomusicology and the Study of Asian Music", Journal of Ethnomusicology, Vol.41, No 2, Spring/Summer.

TOKU, Ne?et; (?stanbul 2002), "Sosyolojide Gelenek ve Modernite", Akademik Ara?t?rmalar Dergisi, Say? 13, May?s/Temmuz.

ÖZER, Yetkin; (?zmir 2002), Müzik Etnografisi, Alan Çal??mas?nda Yöntem ve Teknik, Dokuz Eylül Yay?nlar?