MuziKent

Muzaffer Sar?sözen (1899-1963)

 

     Muzaffer Sar?sözen, 1899 y?l?nda Sivas ilinin Cami-i Kebir mahallesinde do?du. Babas? Sar?hatipzadelerden ?eyh Hüseyin Hüsnü Efendi, annesi Zeliha Han?m'd?r. Sivasl?lar, Sar?hatipzadeleri " Saçl?efendiler " diye bilirler. Ve Sar?sözen’i de "Saçl?lar?n Muzaffer" diye tan?rlard?. Sar?sözen ilk müzik ?evk ve hevesini ailesinden alm??t?r. Be? erkek karde? içinde Kemal ve Abdulkadir Sar?sözen de ?airdir. Abdulkadir Sar?sözen'e ?airli?i d???nda türküler ve halk çalg?lar?yla yak?ndan ilgisi oldu?u için " Çalg?c? Vali " denirmi?. Sar?sözen ailesinin Sivas'taki evlerinin üst çat? kat?n?n camlar? vitray duvarlar? kütüphane yap?larak arada gizli bölmeler olu?turulmu?tur. Bu gizli bölmelere ud keman ba?lama tanbur gibi sazlar konulurmu?. Nak?ibendî bir ailenin çocuklar?n?n bu aletleri çalmas? Sar?sözen'in dünyaya geldi?i dönemde son derece ayk?r? bir ?ey oldu?u için böyle bir yola ba?vurulmu?tur.

     Sar?sözen 1930 y?l?n?n Eylül ay?nda Milli E?itim Müdürü olan Ahmet Kutsi Tecer ile tan??m??t?r. Tecer Sar?sözen ile tan??t?ktan sonra 1930 da "Halk ?airlerini Koruma Derne?i"ni kurar ve Sar?sözen genel kâtip olur. ?lk halk ?airleri bayram? 1930 da yap?l?r ve Â??k Veysel bu ?ekilde ortaya ç?kar?l?r. Bayram sonunda ç?kar?lan Sivas halk ?airleri bayram? adl? bro?ürde Sar?sözen Sivas halaylar? ba?l?kl? yaz?s?n? yay?nlar ve halaylar?n notalar?n? koyar. Bu büyük bir ihtimalle bizde halaylar hakk?nda yaz?lm?? ilk notal? makaledir.

     17 A?ustos 1937 de Halil Bedii Yönetken, Ulvi Cemal Erkin, Hasan Ferit Alnar, Necil Kaz?m Akses ve teknisyen Arif Etikan'dan olu?an grup Ankara'dan Sivas'a derleme yapmak amac?yla giderler. Ahmet Kutsi Tecer Halil Bedii Yönetken'e Sar?sözen'i tavsiye ederek gruba kat?lmas?n? söyler. Böylece türkülerin resmi olarak de?erlendirilmesi Maarif vekili Saffer Ar?kan’?n zaman?nda ba?lar. Derleme grubu Almanya'dan getirilen "Saca" markal? hem elektrik hem de akü ile çal??an al?c? ve verici ses kaydeden makinelerle çal???r. Konservatuar?n folklor ar?ivindeki 10.000 ezginin derlenmesinde, fi?lerin doldurulmas?nda, onun bitmek tükenmek bilmeyen sab?r ve azmi büyük rol oynam??t?r.

     1943'te Muzaffer Sar?sözen, Halil Bedi Yönetken ve R?za Yeti?en'den olu?an grup Tokat, Amasya, Samsun, Ordu, Giresun ve Trobzon’da; 1944’de Elaz??, Tunceli, Bingöl ve Mu?’ta; 1945’te Ankara, Çank?r?, Yozgat ve K?r?ehir’de; 1946’da ?çel, Antakya ve Antalya’da; 1947’de Çanakkale, Bursa ve Tekirda?’da; 1948’de Bolu, Sinop ve Zonguldak’ta; 1949' Bilecik ve Eski?ehir’de; 1950’de Van, Kars, Çorum ve A?r?’da; 1951’de ?zmit’te; 1952’de ?zmir, Siirt, Mardin ve Bitlis'te derleme yapm??t?r.

     Sar?sözen derleme gezilerinde kendi çabas? ve eme?i ile toplad??? ba?lama, cura, ney, çifte kaval, kemençe, kaval, tulum, davul, zurna, tef, darbuka, gibi birçok halk saz?ndan kolleksiyon olu?turmu?tur. Ayr?ca derleme gezileri s?ras?nda kaynak ki?iler ile halk oyunlar?n? görüntüleyen foto?raflardan bir resim albümü yapm??t?r. Ne yaz?k ki; ölümünden sonra evi olarak gördü?ü, çok de?er verdi?i, özen gösterdi?i ar?ivi toplad??? onbinlerce ezgi ve halk çalg?lar? kendi haline terkedilmi?tir.

     Muzaffer Sar?sözen'in halk müzi?ine verdi?i hizmet kadar halk oyunlar?na verdi?i hizmet de büyüktür. 1950 y?l?nda ?talya ve ?spanya'daki Avrupa Uluslararas? Raks Müsabakalar?na, Erzurum bar ekibi ve davulcu Kara Y?lan, zurnac? Mümtaz Ard?ç ile kat?l?r. Madrid'te 68.000 ki?inin önünde, Biariz ve San Sebastian'da yap?lan 5 yar??mada ekip birincili?i al?r.

     Vedat Nedim Tör ve Mesut Cemal Bey in daveti ile Yurttan seslerin ba??na Muzaffer Sar?sözen getirilir. 1946 y?l?nda Yurttan Sesler korosunu çal??t?rmaya ba?layarak derlenen türküleri koro üyelerine ö?retir ve yay?nlara ba?lar. Program büyük ilgi görür. 1953 y?l?nda ?zmir'de, 1954 y?l?nda ?stanbul radyolar?nda "yurttan sesler" topluluklar?n? kurarak, halk türküleri ve oyunlar?n?n yurt çap?nda sevilmesi ve tan?t?lmas?nda büyük rol oynar.

     Muzaffer Sar?sözen'e kadar radyolarda düzenli ve programl? halk müzi?i çal??malar? olmam??t?r. Yurttan Sesler toplulu?unu kurduktan sonra, programlar?na kaynak ki?ileri ve bölge sanatç?lar?n? davet ederek radyo sanatç?lar?na örnek dersler vermi?tir.

     Muzaffer Sar?sözen Yurttan sesler toplulu?unu yeti?tirerek ilk koral halk müzi?i icras?n? ba?latm??t?r; toplu ba?lama çalma gelene?inin uygulay?c?s? olmu?tur; halk müzi?inde koro seslerini numaralayarak otantik karakterin kaybolmas?n? önlemi?tir.

     Neriman Alt?nda? Han?m 1941 y?l?nda Yurttan Sesler Korosuna girer ve Muzaffer Sar?sözenle tan???r. 1951 y?l?nda evlenirler. 1952 y?l?nda ise o?lu Memil Sar?sözen dünyaya gelir.

     1962 y?l?nda Sar?sözen prostat rahats?zl???ndan dolay? Devlet Demiryollar? Hastanesine yatar. Burada ameliyat olaca??n? ö?renince di?er doktorlara tercihen özellikle kendisinin ö?rencisi olan bir operatöre ameliyat olur. Daha sonra a?abeyi Abdulkadir Sar?sözen'in evine ç?kar. Tekrar rahats?zland???nda Ankara Hastanesi’ne kald?r?l?r ve sa?l???na kavu?amayarak 4 Ocak 1963 y?l?nda vefat eder. Asri mezarl?kta büyük bir törenle defnedilir.

     Derledi?i baz? türküler: All? durnam, Bülbül havalanm??, Gesi ba?lar?, Arpa ektim, ?zmir'in kavaklar?, Ta?a verdim yan?m?...