MuziKent

Mahmut Râg?p Gazimihal (1900-1961)

 

     1900 y?l?nda ?stanbul'da do?an Mahmut Rag?p Gazimihal; Dr. Yusuf Rag?p beyin o?ludur. Önce Kumkap? Frans?z Koleji'nde, sonra da Vefa Ortaokulu'nda e?itimini sürdürdü. Müzi?e (eski uygulama uyar?nca) 6 ya??nda ba?layarak 5 y?l Türk Müzi?i çal??t? ve daha sonra bat? tekni?i ile keman e?itimi ald?. Lise e?itimini tamamlad?ktan sonra 1921-1929 y?llar? aras?nda önce Berlin'de(4 y?l), sonra da Paris'te(3 y?l) müzik ö?renimi gören müzikbilimci; ba?ta M. Eugene Borrel gibi de?erli profesörlerden yüksek solfej dersleri alarak kendini bu alanda yeti?tirdi.

     Le Monde Musical'de birkaç yaz? yazd?ktan sonra 1927 y?l?nda Societe Française de Musicologie'de muhabir oldu. Burada "Yaz?l? ?ark Metinlerindeki Org Tarifleri" adl? ilk ara?t?rma-inceleme yaz?s? ç?kt?. Yaz?da Gazimihal; "o döneme kadar Avrupa'da yanl?? bilinen bir görü?ün san?lan?n tam tersi oldu?unu, yani ?slam ve Rum ibadethanelerinde körüklü orgun kullan?ld???n?" ortaya ç?kard?. ?lerleyen günlerde büyük tart??malar oldu ve çe?itli yay?nlarda konuyla ilgili makaleler yay?nland?. Son yaz?s? Lizst'in ?stanbul Konserleri konusundaki yaz?s? oldu.

     1932 y?l?na kadar keman icrac?l??? ve e?itmenli?i yapan Gazimihal; birçok konserde yer ald?. Ancak sa?l?k problemlerinden ötürü konser ya?am?ndan çekilmek durumunda kald? ve tamamen kendisini müzi?in yaz?nsal taraf?na adad?.

     Gazi E?itim Enstitüsü Müzik Bölümü, Ankara Devlet Konservatuar? ve Askeri Müzik Okulu'nda ö?retmenlik yapan Gazimihal; müzikoloji ve folklor alan?nda öncü olmu? ilk müzikbilimcilerimizden biri idi. 1921 y?l?ndan ölümüne de?in; binlerce inceleme ve ara?t?rma yaz?lar? (makale) ile birçok kitap yay?nlad?. Türkiye'nin pek çok yerinde müzik incelemeleri bulunan bilimadam?n?n çe?itli sanat dergileri ve gazetelerde 400'den fazla makalesi yer ald?. 1928-1930 y?llar? aras?nda ?stanbul Belediye Konservatuar?'n?n "Türk Halk Bilgisi Derne?i"nin ve 1937-1953 y?llar? aras?nda da Ankara Devlet Konservatuar?'n?n yurt çap?nda düzenledi?i folklor derleme gezilerine kat?ld?. 1928 y?l?nda "Türk Halk Bilgisi Derne?i"nin Müzik Folklor ?zahnamesini haz?rlad?. Bu derne?in yay?n organ? olan dergide müzik folkloruyla ilgili çe?itli yaz?lar yazd?.

     Mahmut Rag?p Gazimihal denince; folklor, organoloji, etimoloji, terminoloji, müzik tarihi alanlar?ndaki kitaplar ile yurtiçi ve yurtd??? ülke ya da yöre müzik kültürleri, müzisyen biyografisi, kaynakça/katalog/klavuz/sözlük, bale gibi ba?l?klar?n yan? s?ra çevirilerle müzik literatürüne inan?lmaz hizmetleri dokunan bir büyük isim akla gelir.

     1928 y?l?nda "Türk Halk Bilgisi Derne?i"nin Müzik Folklor ?zahnamesini de; Gazimihal haz?rlam??t?r. Bu derne?in yay?n organ? olan dergide müzik folkloruyla ilgili çe?itli yaz?lar yazm??t?r. 1928-1930 y?llar? aras?nda ?stanbul Belediye Konservatuar?'n?n "Türk Halk Bilgisi Derne?i"nin ve 1937-1953 y?llar? aras?nda da Ankara Devlet Konservatuar?'n?n yurt çap?nda düzenledi?i folklor derleme gezilerine kat?lm??t?r. Ayr?ca 1947 y?l?ndan itibaren Londra'daki International Folk Music Council'in muhabirli?ini yapm??t?r. 13 Aral?k 1961'de ?stanbul ?ehzedeba??'ndaki evinde vefat etmi?, cenazesi ertesi gün Eyüp Gümü?suyu Mezarl???'nda aile kabristan?na defnedilmi?tir.

     3000'den fazla makalesinin yay?nland??? kaynaklardan birkaç?: "Ak?am, Vakit, Milli Mecmua, Varl?k, Ülkü, Folklor Postas?, Bart?n, Yücel, Uluda?, Damla, Konya, Fikirler, Çorumlu, Müzik ve Sanat Hareketleri, Azerbaycan Yurt Bilgisi, Gökbörü, Yeni ?stanbul, Halk Bilgisi, Halk Bilgisi Haberleri, ?stanbul, Ülkemiz, Karabük, Ç???r, Türkiye Turing Otomobil Kurumu Belleteni, Ads?z Mecmua, Yeni Kitap Mecmuas?, Hâkimiyeti Milliye (Ulus Gazetesi) ve Türk Folklor Ara?t?rmalar?"...