MuziKent

     Kontr(a)bas Çift bas (yayl? bas veya bas keman veya kontrbas) olarak tan?nan bu enstrüman, keman ailesinin en büyük ve en pes sesleri veren üyesidir. Genelde 1,80 m boyunda olup 4 teli vard?r. Baz?lar?nda bir telin uzat?l?p tonu tizle?tiren bir düzenek vard?r. Ses ç?karmak için müzisyen bir eliyle perdelerde dola??rken di?eriyle telleri çeker veya üzerinde yay gezdirir. Bottesini, bu çalg? için görkemli konçertolar bestelemi?tir. Kontrbas, özellikle caz müzi?in vazgeçilmez çalg?s? olmu?tur. Kontrabs Violone ad? verilen bir Keman'?n ilk kez nerede yap?ld??? kesin olarak bilinmemekle birlikte, ortaça?da ?ngiltere'de Fiddle, Almanya'da Fiedel ?talya'da Lira da Braci, Fransa'da Viel adlar?yla kullan?lan yayl? çalg?lar Keman'?n atas? say?l?r. Lavignac, Keman'?n Türklerin Kemençe'i guz (O?uz Kemençesinden)al?nd???n? yazar. Baz? kaynaklarda ise Araplar?n Rebab'?ndan geli?tirildi?i öne sürülmü?tür. Rönesans çalg?s?ndan türemi?tir.

     Üç telli baslar 18. ve 19. yy da çok yayg?nd?lar ve bugün de Do?u Avrupa halk müzi?inde kullan?lmaktad?rlar. 19.yy gelene kadar bas? çalman?n tek yolu d??a e?imli bir yayd?. Daha sonralar? müzisyenler telleri çekmeyi ve içe dönük yayla da ses ç?kartmay? ke?fettiler. Baslar orkestra ve oda müziklerinde kullan?lagelmi?tir. Bugün de caz ve di?er popüler müzik türlerinde önemli bir ritm aletidir. Telli Kontrbas çalmak için, kemanda aran?lan niteliklere, uzun boylu, olmak, dayan?kl? bir bünyeye ve sa?lam bir el ile birbirinden ayr?lm?? parmaklara sahip olmak gibi ko?ullar eklenebilir. Bu çalg?ya ba?lamak için on alt? ya? iyidir. Çal?c?s?na alk?? toplamayan tek çalg?d?r denilse yanl?? bir yarg?dan söz edilmemi? olur. Dolay?s?yla her ne olursa olsun, moralinizi bozmay?n. E?lik çalg?s? olmas? nedeniyle (çok yararl? ve gerekli olmas?na ra?men) silik bir nitelik ta??r. Daha çok bir orkestra çalg?s? olarak tan?nan Telli Kontrbas?n armoni muz?kalar?nda kullan?l??? pek yayg?n de?ildir. Genellikle Do tonunda düzenlenir. Bazen Re b tonunda da düzenlendi?i olur. Notas?, dördüncü çizgi Fa anahtar? ile yaz?l?r. Duyulu?u, çald??? notan?n bir sekizli a?a??s?ndand?r. Telleri: Mi, La, Re, Sol olarak akort edilir. Bir partisi bulunur. Çoklukla partisinin, Saxhorn-Kontrbas ile birlikte (üst üste) yaz?ld??? görülür. Bu durumlarda, üstteki parti; Saxhorn-Kontrbas?n, alttaki ise; Telli Kontrbas?nd?r. Saxhorn-Kontrbasla çal?namayan kal?n sesler, Telli Kontrbasla çal?n?r. Armoni muz?kalar?nda kullan?l??? zorunlu olmamakla beraber, saxhorn-kontrbaslara kat?l???ndaki tatl?l?k, tahta çalg?lar?n bas?n? katlamas? çok yararl?d?r. Pizzicato ve tirilleme görevi verilir. Bunlardan ilki, parmakla çekilerek, ikincisi ise ar?e ile yap?l?r. Boyu, ortalama 180 santimetredir. Notas?, dördüncü çizgi Fa açk?s? ile yaz?l?r. Orkestra ve Armoni Muz?kalar?nda bir partisi bulunur. Duyulu?u bir sekizli a?a??dand?r. E?lik görevi verilir. Ses rengi, tok ve donuktur. Telleri; Mi, La, Re, Sol olarak akort edilir. Yayl? çalg?lar içinde hareket yetene?i ve incelik bak?m?ndan en sonda dü?ünülmesi gerekir. Çok nadiren solo görevi verilir. Seslerinin toklu?u ve duyulu?undaki donuklu?u nedeniyle, solo ezgiler için elveri?li de?ildir. Bunun için viyolonsellerle sesda? ve sekizli katlamas?yla kullan?l?rlar. Teller kal?nla?t?kça pizzicatonun çabuklu?u azal?r. Bu nedenle, Telli Kontrbas pizzicatolan keman?nki gibi çabuk olamaz. Ses aral??? üç buçuk oktavdan fazlad?r. Bak?m? Yayl? çalg?lar (Keman, Viyola, Viyolonsel, Telli Kontrbas) için ilk söylenecek ?ey çok rutubetli ya da s?cak hava ko?ullar?nda uzun sure b?rakmaktan kesin olarak sak?n?lmal?d?r. ?kinci olarak her çal??ma sonunda mutlaka keman ve viyola kutusuna yerle?tirilmeli, dü?me ya da sert bir cisme çarpma tehlikesi önlenmelidir. Teller her çal?c? taraf?ndan kolayl?kla de?i?tirilebilir, ancak akort i?lemini s?k s?k tekrarlayarak kulaklarla (akort dü?meleri) gereksiz yere oynaman?n pek do?ru olmayaca?? dü?ünülmelidir. Yay (Ar?e) Yay, yayl? çalg?lar?n ayr?lmaz parças?d?r. Sert a?açtan yap?lm?? hafif e?ik bir çubu?un iki ucu aras?na gerilmi? atkuyru?u demetinden olu?ur. Yay; alt ba?tan sa? elle tutularak çal?n?r. Bu alt ba?a ‘topuk’, üst ba?a ise  ‘uç’ ya da ‘tepe’ denir. Yaylar?n uzunluklar? 70 ile 75 cm aras?nda de?i?ir. Yay iki ?ekilde tutulur, birincisi avuç içi a?a??ya gelecek ?ekilde üstten - ki buna Frans?z stili yay denir. ?kinci ise avuç içi yukar?ya gelecek ?ekilde alttan - buna da Alman stili diyoruz. Yaln?zca kontrbas yay? Alman stiliyle çal?n?r. Di?er çalg?larda yay Frans?z stilinde tutulur. Biliyor muydunuz? Standart kontrbas günümüzün en büyük enstrümanlar?ndan biridir. Ancak dünyan?n gelmi? geçmi? en büyük kontrbas?, 4,9 metre uzunlu?undad?r ve Paul de Wit taraf?ndan Cincinnati Müzik Festivali kutlamalar? için 1889 y?l?nda yap?lm??t?r.