MuziKent

Sadettin Kaynak ( 1895)-(03.02.1961)

Ho? Sadâ "Son As?r Türk Musiki?inaslar?" yazar? ?bnülemin Mahmut Kemal ?nal kitab?nda Sadettin Kaynak'?n özgeçmi?ini, sanatç?n?n göndermi? oldu?u mektubu aynen koyarak yay?nlam??t?r. Haf?z Hac? Sadettin Kaynak, Fatih Camii Müderrislerinden Ali Alâüddin Efendi' nin o?ludur. Ta?kasap semtinde Lütfipa?a Mahallesinde do?mu?tur. ?bnülemin do?um tarihini 1885 olarak vermi?tir.

Mustafa Rona ve Y?lmaz Öztuna do?um tarihini 1895 olarak belirtmi?lerdir. 12 Ekim 1950 tarihli Resimli Radyo Dünyas? dergisinin 17 nci say?s?nda ki bir söyle?ide S.Kaynak do?um tarihini; "Çapa' da Lütfüpa?a' da 311 tarihinde [1893] dünyaya gelmi?im" diye aç?klar. Ayn? söyle?ide anne ve babas?n?n Karadeniz kökenli olduklar?n? da belirtir. Sanatç?n?n ölümünden 12 gün sonra yay?nlanan 16 ?ubat 1961 tarihli Hayat Mecmuas?'nda Orhan Tahsin, S.Kaynak'?n vasiyetini aç?klar. 16 Aral?k 1958 günü haz?rlanan vasiyetin son bölümünde ?unlar yaz?l?d?r: " Peygamber 63 sene ya?ad?. Ben de 63 ya??nday?m. Allah' dan diliyorum ki bu sene öleyim. Tamam, alt? y?l oldu felç geleli. Bu senenin sonunda alt? sene dolacak". Sadettin Kaynak bu belgenin haz?rlan???ndan 3 y?l sonra ölmü?tür. Kendi beyan?ndaki iki y?ll?k 311 (1893) fark, büyük bir olas?l?kla, Hicri takvimin Miladi takvime hatal? çevrilmesinden do?maktad?r.

Sesinin güzelli?i ve musikiye olan yak?nl??? küçük ya?larda dikkati çekmi?, Haf?z Melek Efendi' den dini musiki, ilahiler ö?renmi?, Darü??afaka muallimlerinden Kaz?m Bey' den (Kaz?m Uz) ve Kas?mpa?a Küçükpiyalê Camii imam? Haf?z Cemal Efendi' den ve Neyzen Emin Dede' den (Yaz?c?) faydalanm??t?r. Ald??? yo?un dini e?itim sonunda Haf?z olmu? ve ?stanbul Üniversitesi ?lahiyat Fakültesi' ni bitirmi?tir. Sultanselim ve Sultanahmet Camii ba?imaml??? ve hatipli?i de yapan besteci ya?am?n?, ?bnülemin' e yazm?? oldu?u mektupta ?öyle anlatmaktad?r.

Haf?z Melek Efendi beni tatmin etmiyordu. Kas?mpa?a'da Küçükpiyale Camii imam? olan Haf?z Cemal Efendi' ye devama ba?lad?m. Bu zattan da müteaddit [çe?itli] duraklar, ilahiler ve dört be? fas?l me?k ettim. ?lk geçti?i eser Tab'i Mustafa Efendi' nin Beyati Semaisi "Ç?kmaz deruni dilden efendim mehabbetin" dir. Bu zat da beni tatmin etmeme?e ba?lad?. Zekai Dede'nin ç?raklar?ndan Darü??afaka'l? Kaz?m Bey'e intisap ettim; bu zattan çok nadide eserler me?k ettim. ?lk me?k etti?im eser sâbâ kâr-? nat???d?r. O esnada Sultanselim ba?imaml???na tâyin olundum. Art?k hocalara devam?n güç olaca??na kanaat getirerek kendi kendime notay? ö?renmeye ba?lad?m. Evvela bildi?im eserlerin üzerinden notas?n? okumaya çal??t?m, müteakiben [sonradan] bilmedi?im eserlerin notas?n? çözme?e, daha sonralar? besteledi?im eserlerin notas?n? yazmaya ba?lad?m. 1926 tarihinde Berlin'e gittim. Yolda avukat Ali ?evket nam?nda bir zata rastlad?m. Bana kendisine ait olan " Hicran? elem sinei pürhunumu da?lar" m?sraiyle ba?layan güfteyi verdi. Bunu ayn? yolculuk s?ras?nda Hüzzam makam?nda besteledim.* Pathe, Columbia, Odeon firmalar?na plak doldurdum. Balkan Muharebesi s?ralar?nda Darülfünun Ulûm-i ?er'iyye ?ubesine bilimtihat [s?navla] girdim. Mektebi ikmal etmeden [bitirmeden] askere gittim. Diyarbak?r' a ihtiyat zâbiti [yedek subay] olarak gönderildim. Mardin'de, Diyar?bak?r'da, Mamuretülaziz "Elaz??"da ve Harput' da bulundum. Buralarda halk musikisini esas kaynaklar?ndan tetkik ettim. Müteaddit vesilelerle [çe?itli nedenlerden dolay?] Milano'ya, Viyana'ya ve Paris'e seyahatler ettim. Buralarda da Garp [Bat?] musikisiyle yak?ndan temas ettim. Paris'te konser verdim [1930].

?stanbul'a döndükten sonra film musikisi bestelemeye heves ettim. M?s?r'dan getirilen 85 adet filmi musikilendirdim. Her filmde 10 ila 20 tane eser mevcut idi. 5 sene müddetle ?pekçi Karde?ler film ?irketine ba?l? kald?m. Bu esnada yerli filmler için eserler de besteledim. Yerli filmlerden Allah?n Cenneti'nde, Arap filmlerinden Leyla ?le Mecnun da film sahas?nda ilk bestelerimi verdim. Bu esnada rahmetli Atatürk beni ça??rtt?. Bir Kur'an? kerim verdi. ?mzas?n? koydu. Kur'an? Kerimde muharebeye müteallik [sava?a dair] ayetlerin tercümelerini tesbit ederek, ordu kumandanlar?na bir nutuk vermemi emretti. Haz?rland?m. Atatürk'ün kar??s?nda, Ordu kumandanlar?n?n haz?r bulundu?u bir mecliste bu emri yerine getirdim. Atatürk "Yahu, Kur'anda neler varm?? da bizim haberimiz yok" dedi. Müteaddit defalar birçok vesilelerle Atatürk'ün huzuruna kabul olundum. Feridun Faz?l Tülbentçi' nin yapt??? Yavuz Sultan Selim A?l?yor filminin bestesi esnas?nda nezf-i dima?iye duçar olarak [ beyin kanamas? geçirip] felç oldum. 2 sene evvel 1953 tarihinde Sultanahmet Camiine ikinci imam tayin olunmu?tum.

Haf?z Sadeddin Kaynak, uzun süren hastal??? sonunda 3 ?ubat 1961 günü vefat etti. Vasiyeti üzerine Merkezefendi mezarl???na gömüldü. Vasiyetinin son bölümü ?öyledir. Bu evde benim bir pardesüm, iki kat elbisem, bir bavulum, bir radyom, bir buzdolab?m var. Bunlar? Gülfiye' ye [e?i] b?rak?yorum. Benim evimde birikmi? param yoktur. Emri hak vaki oldu?u zaman S?raserviler'de ki apartman?m?n* 1, 3, 9 numaral? dairelerinden kiralar al?n?p cenazemin teçhiz ve tekfinine [kefenleme i?lemi] sarf edilsin. Cenaze namaz?m Nuruosmaniye Camii ?erifinde k?l?ns?n. Merkezefendi' de kabrim haz?rd?r. Kabir ta??m? Gülfiye yapt?r?r. Yaz?lacak ?ey ?udur: Sultanselim Camii ?erifi Ba?imam? ve Sultanahmet Camii ?erifi ?kinci ?mam? ve hâtibi me?hur bestekâr Hac? Haf?z Sadettin Kaynak'?n ruhuna fatiha.

*Bu yaz?n?n taslaklar? okuyan Muammer Karabey, sayfan?n arkas?na ?öyle bir not koymu?. Aynen yay?nl?yorum. C.Ünlü... "Dostum Ayhan Atakan merhum, bu apartmanda Haf?z Sadettin Bey'in kirac?s? imi?. Ondan ö?rendi?ime göre Haf?z S. Kaynak bu binay? varl?k vergisi s?ras?nda zor duruma dü?en Rum as?ll? bir ?ah?stan sat?n alm??. Eski sahibini kirac? olarak kabul etmi? ve ölünceye kadar kira almam??. M. K."

Eserlerinden Baz?lar?

• Gönül Nedir Bilene Gönül Veresim Gelir - Nihavent
• Leyla Bir Özge Cand?r - Segâh
• Niçin Bakt?n Bana Öyle - U??ak
• Yadeller Ald? Beni - Hicaz
• Çile Bülbülüm Çile - Muhayyer
• Ben Güzele Güzel Demem - Mahur
• Gönlüm Seher Yeli Gibi- Hüzzam
• Benim Yârim Geli?inden Bellidir - Hicaz
• Tel Tel Tarad?m - Hicaz
• Kara Bulutlar? Kald?r Aradan - Karc??ar
• Muhabbet Ba??na Girdim Bu Gece - Hicaz
• Dertliyim Ruhuma Hicran?n? - Segâh/Nihavent
• ?ncecikten Bir Kar Ya?ar - Segâh
• Enginde Yava? Yava? - Hicaz
• Gönlümün ?çindedir Gözden Irak Sevgili - Hicaz
• Leylaklar?n Hayali - Hüzzam
• Bir Rüzgârd?r Gelir Geçer Sanm??t?m - Segâh
• Ela Gözlerine Kurban Oldu?um - Hicaz