MuziKent

Hasan Ferit Alnar, (1906 - 1978)

 

     Küçük ya?ta geleneksel sanat müzi?ine ba?layan ve on dört ya??ndayken ?stanbul’da bir “kanun virtüozu” olarak ün yapan Alnar, ilk gençlik y?llar?nda özel olarak armoni, kontrpuan ve füg dersleri alarak yetene?ini çoksesli müzik alan?na kayd?rd?. 16 ya??ndayken ilk bestesini yapt?. O y?llar ?stanbul Sultanisi'nde (?stanbul Lisesi) okuyor, ayn? zamanda geceleri, Darüt Talimi Musikisi toplulu?uyla sahneye ç?k?yordu. Yine o s?ralar ayn? toplulukla Berlin'e giderek Alman Polydor firmas? için birkaç plak doldurdu. Bu yolculuklar?ndan birinde Berlin Yüksek Okul müdürü ve besteci Franz Schreker ile tan??an Alnar çok sesli bestelerinin Schreker'in ilgisini çekti?ini görünce, bitirmek üzere oldu?u ?stanbul Mimarl?k Akademisi'nden ayr?ld? ve devlet bursuyla 1927'de Viyana'ya yerle?ti. Viyana Devlet Müzik Akademisi'nin bestecilik bölümünde Joseph Marx'?n ö?rencisi oldu, ard?ndan Oswald Kabas ile orkestra ?efli?i çal??t?.

     1932’de Türkiye’ye döndü ve ?stanbul ?ehir Tiyatrosu’nda orkestra ?efli?i, Belediye Konservatuar?’nda müzik tarihi hocal??? yapt?. 1936’da Cumhurba?kanl??? Senfoni Orkestras?’na (Riyaset-i Cumhur Filarmoni Orkestras?) ?ef olarak atand? ve Ankara’da ilk opera temsillerini haz?rlad?. Cumhurba?kanl??? Filarmoni Orkestras?’n?n ?efi Dr. Praetorius’un ani ölümü üzerine, orkestran?n ?efli?ini 1946 y?l?nda üstlenen Hasan Ferit Alnar, alt? y?l boyunca sürdürdü?ü bu görevi, sa?l???n?n bozulmas? dolay?s?yla b?rakm??, bir süre sonra tekrar Viyana'ya yerle?ip çe?itli orkestralar? konuk ?ef olarak yönetmi?tir. 1964 'te yurda döndükten sonra sanat ya?am?n? ba?kentte sürdürmü?tür.

     Yap?tlar?nda Klasik Türk müzi?i bilgisinden büyük ölçüe yararlanan Alnar’?n bu aç?dan en çok dikkati çeken yap?t?, 1944 - 1951 y?llar? aras?nda besteledi?i Kanun ve Yayl? Sazlar Orkestras? ?çin Konçerto’dur. ?lk kez 1958’de yayl? sazlar dörtlüsü e?li?inde Ferit Alnar taraf?ndan Ankara’da seslendirilen yap?t, daha sonra Cem Mansur yönetimindeki orkestra e?li?inde Ruhi Ayangil taraf?ndan uzunçalara kaydedildi. Bu konçertoyla, Türkiye’de ilk kez geleneksel bir çalg?y? “solo” olarak de?erlendirmi?tir.

    Türk halk müzi?ine de ilgi gösteren Hasan Ferit Alnar, halk müzi?i gereçlerini örne?in “Prelüd ve iki Dans” adl? orkestra yap?t?nda kullanm??t?r. Bestecinin en çok seslendirilen yap?tlar?ndan bir ba?kas? da "Viyolonsel Konçertosu"dur. Sanatç?, Türkiye’de çekilen tümüyle renkli ilk film olan Hal?c? K?z’?n müzi?ini de bestelemi? ve kanunu kendisi seslendirmi?tir. Klasik Türk Müzi?i alan?ndaki besteleri ise son dönemde s?k s?k seslendirilmeye ba?lam?? ve kay?tlar? yay?nlanm??t?r. Türk be?lerinin içinde yer alan Alnar, teksesli Türk Müzi?inden yeti?mi? olmas?yla ayr? bir yere sahiptir.

     Ferid Alnar daha önce tasarlad??? bu konçertoyu 1946 y?l?nda Roma'da bulundu?u s?ralarda yazmaya ba?lam?? ve ertesi y?l Ankara'da tamamlam??t?r. Kanun Konçertosu ilk defa 1951 y?l?nda Viyana Radyosu'nda Viyana Senfoni Orkestras? i?li?inde yay?nlanm??t?r. Alnar, daha sonralar? konçertonun 3. bölümünü be?enmeyerek bu bölümü yeniden yazm??t?r. ?lk bölümü temas? Giriftzen As?m Bey'in "Rast Pe?rev"inden esintilidir. Kadansta kanun taksimi sergilendikten sonra, ana teman?n tekrarlanmas?yla bölüm biter. ?kinci bölüm kanun ve orkestran?nm diyalo?unu saba makam?n?n etkisinde mistik bir hava ile sürdürür. Hareketli üçüncü bölümde ana tema kanun ve orkestra taraf?ndan birlikte i?lenerek Rast Pe?revi'ne ula?an çizgilerle sona erer.

     Eser bestecisinin d???nda Ruhi AYANGiL ( 1988, Ankara) ve Tahir Aydo?du (1997, ?stanbul, CRR Senfoni Ork.), 2O-21 Kas?m I998 Cumhurba?kanl??? Senfoni Orkestras? ?ef T. Strugala taraf?ndan seslendirilmi?tir.7 Aral?k 1998'de de SCA Vakf?'n?n düzenledi?i ödül töreni ile 1998 y?l? en büyük ödülü cumhurba?kan?m?z taraf?ndan Ferit Alnar'a verilmi?, bu ödül töreni sonras? konçerto Anadolu Yayl? Çalg?lar Dörtlüsü ve Tahir Aydo?du taraf?ndan tekrar seslendirilmi?tir. Aynca 26-27 ?ubat I999'da ?zmir Devlet Senfoni Orkestras? ile ?ef Hikmet ??M?EK yönetiminde Kanun Konçertosu Tahir Aydo?du'nun solistli?inde tekrar seslendirilmi?tir.

1)    “Romantik Uvertür”, 1932.

2)   “Prelüd ve iki dans”, 1935.

3)   “Türk Suiti”, 1936.

4)   “?stanbul, Orkestra Suiti”, 1937 – 1938.

5)   “Viyolonsel konçertosu”, 1943.

6)   “Kanun Konçertosu” kanun ve yayl?lar orkestras? için, 1944 – 1951.

1)   Trio, “Fantezi”, 1929.

2)   “Süit”, keman ve piyano için, 1930.

3)   Yayl?lar Kuarteti, 1933.

4)   “Yalova Türküsü”, 1932.

5)   “Sar? Zeybek”, 1932.

6)   Goethe’nin “Faust”u üzerine müzik, 1944.

1)   “?stanbul Sokaklar?”, 1931. (Film Müzi?i)

2)   “Nam?k Kemal”, 1949. (Film Müzi?i)

3)   “Hal?c? k?z”, 1953. (Film Müzi?i)

4)   “Kelebek Zabit”, tek sesli operet, 1922.

5)   “On Saz Semaisi”, 1926.

6)   “Bayati Araban Pe?rev”, 1927.

7)   “Bayati Araban Saz Semaisi”, 1927.

8)   “Segâh Pe?rev”, 1927.

9)   “Sözsüz Romans”…