MuziKent

Ahmed Adnan Saygun (7 Eylül 1907 - 6 Ocak 1991)

 

     Matematik ö?retmeni Celal Bey'in o?ludur. ?lk müzik derslerini ?ttihat ve Terakki okulunda okurken ?smail Zühtü'den alm??, on üç ya??nda Rosati'nin piyano ö?rencisi olmu?tur. 1922'den sonra Macar Tevfik Bey ile piyano çal??maya ba?lam??, bu arada armoni ve kontrpuan bilgisini kendi kendine geli?tirmi?tir. 1924-25 y?llar?nda ?zmir'de ilkokul müzik ö?retmenli?i yapm??, 1926'da ayn? görevi ?zmir Lisesi'nde sürdürmü?tür. 1928'de devlet s?nav? ile burs kazanarak Paris'e gitmi?tir. Scola Cantorum’da önce Madame Eugène Borrel'in armoni ve kontrpuan derslerini izlemi?; sonra Vincent d'Indy ve Paul La Flem’den kompozisyon, Monsieur Borrel'den füg ve kompozisyon, Edouard Souberbielle'den org müzi?i ve Amedée Gastoue'dan Gregor Ezgileri dersi alm??t?r.

     1931'de yurda dönmü?, Ankara Musiki Muallim Mektebi'nin kontrpuan ö?retmenli?ine atanm??, 1934'te bir y?l kadar Riyaset-i Cumhur Orkestras?’n? yönettikten sonra, 1936'da Istanbul Belediye Konservatuvar?'nda ö?retmenli?e ba?lam??t?r. Ayn? y?l ülkemize gelen ünlü Macar besteci Bela Bartók ile Adana’n?n Osmaniye ilçesinde incelemeler yapan Saygun, birçok halk ezgisini notaya aktarm??t?r. Ayn? zamanda Istanbul Belediye Konservatuvar?'n?n ar?ivindeki çal??malar?yla Karadeniz oyun havalar?n? da notaya aktarm??t?r. 1939'da Halkevleri müfetti?li?i ve Cumhuriyet Halk Partisi müzik dan??manl??? görevinde bulunmu?; bu süre içinde ülkenin çe?itli yörelerini dola?arak halk müzi?inin yerel ritim ve ezgilerini derlemi?tir. 1940'ta kurdu?u "Ses ve Tel Birli?i" adl? dernekte, müzik tarihi dönemlerini ve Türk yap?tlar?n? kapsayan koro konserleri düzenlemi?tir. 1955'te Ankara'da kurulan Folklor Ara?t?rmalar? Kurumu'na kurucu üye olmu?tur. Saygun 1946'dan 1972'ye dek Ankara Devlet Konservatuvar?'nda kompozisyon dersi vermi?tir. Ayn? kurulu?ta modal müzik dersleri de vermi? ve bölüm ?efli?i yapm??t?r. Besteci 1960-1965 y?llar?n? kapsayan dönemde Milli E?itim Bakanl??? Talim Terbiye Kurulu üyeli?inde bulunmu?; 1972-1978 y?llar? aras?nda TRT Yönetim Kurulu üyeli?i yapm??t?r. Ölümüne dek ?stanbul Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuvar?'nda etnomüzikoloji ve kompozisyon dersleri vermi?tir.

     Saygun'un ülke s?n?rlar? d???nda ad?n? duyurmas?n? sa?layan ilk olay, 1947'de Paris'in Pleyel salonunda Lamoureux orkestras? taraf?ndan Yunus Emre Oratoryosu'nun seslendirilmesidir. Ayn? y?l International Folk Music Council'a yönetim kurulu üyesi seçilmi?tir. 1949'da Fransa Milli E?itim Bakanl???'n?n Palmes Academique ni?an?n?; 1955'te Federal Almanya'n?n Frederich Schiller madalyas?n?; 1958'de ?talya'n?n Stella Della Soliderieta ni?an?n?n birincili?ini ve ayn? y?l ?ngiltere'nin Harriet Cohen Uluslararas? Müzik Ödülü’nün Jean Sibelius kompozisyon madalyas?n? alm??t?r. Macar besteci Bela Bartók ile yapt??? çal??malar dolay?s?yla Macaristan Hükümeti taraf?ndan 1981'de Budape?te'de Bartók Arma?an?’na de?er bulunmu?tur. 1986'da Bartók’u Anma Komitesi taraf?ndan düzenlenen Pro Cultura Hungarica ödülünü alm??t?r.

     Saygun'un yurt içinde ald??? ödülleri de ?öyle özetleyebiliriz: 1948'de ?nönü Arma?an?; 1971'de T.C. Devlet Sanatç?l???; 1978'de Ege Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi Fahri Doktoralar?; 1981'de Atatürk Sanat Arma?an?; 1984'te Kültür Bakanl??? Büyük Ödülü; Mimar Sinan Üniversitesi'nin kurulu?unun yüzüncü y?l?nda "Osman Hamdi Onur Belgesi"; 1990 Sevda Cenap And Vakf? Alt?n Onur Madalyas?.

     Saygun, etnomüzikoloji alan?nda pek çok inceleme yapm??; mod-öncesi ve mod-içi müzikler üstüne yapt??? ara?t?rmalar bugün ülkemizdeki çoksesli müzik çal??malar?na ???k tutmu?tur. Modal müzi?i ve geleneksel Türk müzi?i makamlar?n? ?ran-Yunan müzikleriyle kar??la?t?rmal? olarak incelemi?tir. Bestecinin bütün çal??malar? modal yap?dad?r. Anadolu halk müzi?inin de Asya türküleri, Ural türküleri gibi; Macar ve Fin halk müzi?inde görülen pentatonik yap?lar? ara?t?rarak yay?l??lar?n? incelemi?tir.

     Saygun, Atatürk'ün evrenselli?e ula?abilecek nitelikte, ulusal bir Türk müzi?i yaz?lmas? arzusunu, kendine ilke edinmi?tir. Sanat?n kökünden ayr?lmadan geli?ebilece?ine inanm??t?r. Saygun, bestecilik sürecinin ayr? dönemler halinde incelemesini uygun bulmam??t?r.

     1934'te yazd??? Ta?bebek ve Özsoy ba?l?kl? tek perdelik operalar? çoksesli Türk müzi?inin bu daldaki ilk örnekleridir. Bestecinin bundan sonraki opera ve oratoryo çal??malar?nda ve sahne kantatlar?nda genellikle gerçe?i arayan insan?n çilesi konu al?nm??t?r. Saygun, Türkçe'nin kendine özgü söyleyi? ve sesleni?ini gözönünde tutarak tüm vokal yap?tlar?nda do?ru prozodinin kullan?m?na özen göstermi?tir. Saygun'un bestelerinde halk ezgileri kadar halk masallar?, destanlar ve ?slam ilahileri de yer al?r. Bestecinin modal armonileme anlay??? kendinden sonraki ku?aklar?n tekni?ini etkilemi?tir. Yap?tlar?n?n bir k?sm?n?n yay?n hakk? SACEM'e ait oldu?u gibi, bir k?sm? Southern Music Publishing Co., New York ve bir k?sm? da Peer Musikverlag’a (Hamburg) aittir. Yap?tlar? Bilkent Üniversitesi’nde korunmaktad?r.

1. Op.9 Özsoy (tek perde), 1934
2. Op.11 Ta?bebek (tek perde), 1934
3. Op.28 Kerem (Üç perde), 1947-52
4. Op.52 Köro?lu (Üç perde), 1973
5. Op.65 G?lgame?, 1962-1983

1. Op.17 Bir Orman Masal? (koreografik süit)/ A Forest Tale, 1939-43
2. Op.75 Kumru Efsanesi, 1986-89

1. Op.1 Divertimento, (darbuka ve saksofonlu büyük orkestra), 1930
2. Op.10/b ?nci'nin Kitab?(Orkestra uyarlamas?), 1944
3. Op.13 Sihir (ya da Büyü) Raks? (Ta?bebek operas?ndan bölüm), 1934
4. Op.14 Süit, 1936
5. Op.24 Halay, 1943
6. Op.29 Birinci Senfoni, 1953
7. Op.30 ?kinci Senfoni, 1958
8. Op.39 Üçüncü Senfoni, 1960
9. Op.57 Ayin Raks?, 1975
10. Op.53 Dördüncü Senfoni, 1974
11. Op.70 Be?inci Senfoni, 1985
12. Op.72 Orkestra için Çe?itlemeler, 1985

1. Op.3 A??tlar (tenor solo, erkekler korosu), 1932
2. Op.6 K?z?l?rmak Türküsü (soprano), 1933
3. Op.16 Masal "Lied" (bartion), 1940
4. Op.19 Eski Üslupta Kantat (solistler ve koro), 1941
5. Op.21 Geçen Dakikalar?m (bariton solo), 1941
6. Op.23 Dört Türkü, 1945
7. Op.26 Yunus Emre Oratoryosu (solistler, koro, orkestra), 1942
8. Op.41 On Türkü, 1968
9. Op.54 A??tlar- ?kinci Defter (tenor solo, erkekler korosu), 1974 Op.60 ?nsan Üzerine Deyi?ler I, 1977
10. Op.61 ?nsan Üzerine Deyi?ler II, 1977
11. Op.63 ?nsan Üzerine Deyi?ler III, 1983
12. Op.64 ?nsan Üzerine Deyi?ler IV, 1978
13. Op.66 ?nsan Üzerine Deyi?ler V,1978
14. Op.67 Atatürk'e ve Anadolu'ya Destan,1981
15. Op.69 ?nsan Üzerine Deyi?ler VI, 1984

1. Op.34 Birinci Piyano Konçertosu, 1952-58
2. Op.44 Keman Konçertosu, 1967
3. Op.59 Viyola Konçertosu, 1977
4. Op.71 ?kinci Piyano Konçertosu, 1985
5. Op.74 Viyolonsel Konçertosu, 1987

1. Op.4 Sezi?ler (iki klarinet), 1933
2. Op.8 Vurma Sazl? Kuvartet (klarinet, saksofon, vurma çalg?, piyano), 1933
3. Op.12 Sonat (piyano-çello), 1935
4. Op.20 Sonat (piyano-keman), 1941
5. Op.27 Birinci Yayl? Sazlar Kuvarteti, 1947
6. Op.33 Demet (süit) (keman-piyano),1955
7. Op.35 ?kinci Yayl? Sazlar Kuvarteti, 1957
8. Op.37 Trio (obua, klarinet, arp), 1966
9. Op.43 Üçüncü Yayl? Sazlar Kuvarteti, 1966
10. Op.46 Nefesli Sazlar ?çin Kentet,1968
11. Op.49 Deyi? "Dictum" (yayl? çalg?lar), 1970
12. Op.50 Üç Prelüd (iki arp), 1971
13. Op.55 Trio (obua, klarinet, piyano), 1975
14. Op.62 Oda Konçertosu (yayl? çalg?lar), 1978
15. Op.68 Dört Arp için üç Türkü, 1983
16. Op.78 Dördüncü Yayl? Çalg?lar Kuvarteti-iki bölüm, 1990

1. Op.5 Manast?r Türküsü, 1933
2. Op.7 Çoban Arma?an?, 1933
3. Op.18 Da?lardan Ovalardan, 1939
4. Op.22 Bir Tutam Kekik, 1943
5. Op.42 Duyu?lar (üç kad?n sesi), 1935

1. Op.32 Üç Ballad, 1955
2. Op.48 Dört Ezgi, 1977

1. Op.31 Partita (çello),1954
2. Op.36 Partita (keman), 1961

1. Op.2 Süit, 1931
2. Op.10/a ?nci'nin Kitab?, 1934
3. Op.15 Sonatina, 1938
4. Op.25 Anadolu'dan, 1945
5. Op.38 Aksak Tart?lar Üzerine On Etüd, 1964
6. Op.45 Aksak Tart?lar Üzerine Oniki Prelüd,1967
7. Op.47 Aksak Tart?lar Üzerine Onbe? Parça, 1967
8. Op.58 Aksak Tart?lar Üzerine On Taslak, 1976
9. Op.51 Küçük ?eyler, 1950-52
10. Op.56 Ballade (iki piyano için), 1975
11. Op.73 Üç Piyano için Poem, 1986
12. Op.76 ?ki Piyano için Poem, 1989
13. Op.77 Piyano Sonat?, 1990

1. Türk Halk Musikisinde Pentatonizm, ?stanbul,1936
2. Rize, Artvin ve Kars Havalisi, Türkü, Saz ve Oyun Havalar?, Istanbul, 1937
3. Yedi Karadeniz Türküsü ve bir Horon, Istanbul, 1938
4. Karacao?lan, Ankara, 1952
5. La Musique Turque (Pleyel Edition, Müzik Ansiklopedisi, Müzik Tarihi Serisi Cilt I) Paris, 1960
6. "La genie de la melodie" (Zoltan Kodaly'?n Yüzüncü y?l? Nedeniyle), Budape?te, 1962
7. Folk Music Research in Turkey (Bela Bartók ile birlikte), Budape?te, 1976
8. Türk ve Macar Müzi?i üstüne çal??malar, Budape?te, 1964,
9. Pedagoji Alan?nda çal??malar?
10. Musiki Nazariyat? (Dört Cilt), Ankara Devlet Konservatuvar? Yay?n?, I (1958), II (1962), III (1964), IV (1966)
11. Toplu Solfej (iki cilt), Ankara, 1967, 1968
12. Töresel musiki/ Ankara, 1967
13. Halkevlerinde Musiki", Ankara, 1940
14. "Yalan" (sanat konu?malar?), Ankara, 1945
15. Lise Müzik Kitab?, (1-2-3) (Halil Bedi Yönetken ile), Ankara, 1955
16. Atatürk ve Musiki, Sevda Cenap And Vakf? Müzik Yay?nlar?, Ankara, 1981