Flüt
|
![]() | |||
|---|---|---|---|
| |||
Flüt, üç parçan?n birle?iminden olu?an bir enstrümand?r:
· Ba? (ya da a??zl?k)
· Gövde
· Kuyruk
Bu müzik aleti halen ço?u okulda müzik derslerinde e?itimi verilmektedir çalg?n?n sat?n al?n?rken verilen bir de temizleme aleti bulunur bu aletin ba??na pamuk konularak flütün içi temizlenir Çalg?n?n ba? bölümünde bir üfleme deli?i vard?r. Bu nedenle bu bölüme "a??zl?k" da denir. Üfleme deli?i çal?c?n?n alt duda??na dayal?d?r. Sa? omuz yönünde, yere ko?ut olarak tutulur. Sol el a??zl?k taraf?nda, sa? el ise kuyruk taraf?nda tutulur. ?ki elin ba?parma?? alttan flütü destekler. Flütün borusu silindir ?eklindedir. Çap? 1,9 cm'dir. Flüt a??zl?ktan ba?layarak kapal? uca dek 67,2 cm'dir.
Günümüzde nikel, gümü?, alt?n gibi madenlerden yap?lmaktad?r. Fakat XX. yüzy?l?n ba?lar?na kadar abanoz, nar gibi sert a?açlardan yap?l?rd?. Metal oldu?u halde tahta nefesli çalg?lar grubu üyesidir. Bunun nedeni ses renginin tahta t?n?s? vermesi ve di?er tahta nefesliler ile iyi kayna?mas? ve ses elde edili? yönteminin tahta enstrümanlar gibi olmas?ndand?r. Tahta flütün en önemli özelli?i tatl?, yuvarlak ve olgun olmas?yd?. Metal ala??mlardan yap?lmaya ba?lamas?yla bu özelliklerini büyük ölçüde yitiren flüt daha çevik, ses niteli?i yönünden ise parlakl?k kazanm??t?r. Özellikle ince sesler metalden yap?lan flütlerde daha kolay ve güvenlidir.
Boehm SistemiXIX. yy. ortalar?na dek, flütte bu günkü perde sistemi yoktu. Çalg?n?n gövdesindeki delikler parmak uçlar? ile kapat?larak sesler elde ediliyordu. Fakat daha iyi seslerin elde edilebilmesi ve tam bir entonasyon için bu deliklerin aras?ndaki uzakl???n daha geni? olmas? gerekiyordu. Theobald Boehm adl? alman flütçü bu gün ufak geli?tirimler d???nda halen kullan?lmakta olan sistemi buldu. Kendi ad?yla "Boehm Sistemi" olarak adland?r?lan bu sistem, güzel ses niteli?i ve tam bir entonasyon için, deliklerin sesbilim "Akustik" yönünden do?ru yerlere ve istenilen geni?likte aç?lmas?n? sa?lam??t?r. Delikler üzerine, do?al olarak aç?k duran kapaklar yerle?tirilmi?tir. Çal?c?, tüm delikleri kapaklar, miller, yaylar ve perdeler sayesinde kontrol etme olana?? bulmaktad?r.
Ses Geni?li?iNotalar flüt için sol anahtar? ile yaz?l?r. Üç oktavl?k bir geni?li?i vard?r ve bu s?n?rlar içinde her türlü kromatik ve diyatonik sesler elde edilir. En incedeki birkaç ses çok sert ve kulaklar? rahats?z edici oldu?undan pek kullan?lmaz ya da orkestran?n hep birlikte çald??? k?s?mlarda kullan?l?r...
T?nlama BölgeleriTüm çalg?lar?n ve özellikle de tahta nefesli çalg?lar?n ses geni?li?i içinde kendine özgü bir ses rengi olmakla birlikte kal?n, orta ve ince sesleri aras?nda t?n? ayr?l?klar? görülür. Bu t?n? ayr?l?klar? ancak dinleme yoluyla en iyi biçimde anla??labilir ve birbirinden ay?rt edilebilir. Bununla birlikte, de?i?ik t?nlayan ses bölgeleri için, a?a??dan yukar?ya bir izlenim edinilmesini sa?lay?c? birkaç söz söylenebilir.
Kal?n Ses Bölgesi: En kal?n sesler ?l?k, pürüzlü, kadifemsi ve haval? biçimde t?nlayabilir. Tek olarak duyuldu?unda çok etkili ve dokunakl?d?r. Yaln?z, bu sesler ba?ka çalg?lar taraf?ndan kolayca örtülebilece?inden, orkestralaman?n buna göre olmas? gerekir.Orta Ses Bölgesi: Birinci ve ikinci oktav içerisindeki la sesleri aras?nda kalan oktavd?r. Bu sesler oldukça yumu?ak ve tatl? duyulur. En güzel ezgiler, do?ay? ya da k?rlar? yans?tan flüt sololar? bu ses geni?li?i içerisinde yaz?labilir.
?nce Ses Bölgesi: ?kinci oktav içerisindeki la notas?ndan sonraki ince seslerdir. Sesler yukar? do?ru ç?kt?kça sesler parlakla??r. Bu ses bölgesinde çal?nan ezgiler, huzurlu ve sakin bir hava yarat?r. En ince sesler ise çok gür ve parlakt?r. K?s?k seslerle çal?nmas? güçtür ve genelde orkestran?n hep birlikte çald??? k?s?mlarda bu sesler kullan?l?r. Besteciler bu sesleri kullanmak istediklerinde ço?unlukla pikolo flüt kullanm??lard?r.
Orkestradaki Görevleri
Flüte orkestrada solo olarak, geni?, cantabile (?ark? söylenir gibi çal?nan) melodilerden en h?zl? pasajlara dek her türlü görev verilebilir. Tatl?, duygusal, pastoral (do?ay? yans?tan) ezgiler daha çok orta ses bölgesinde verilir, ku? c?v?lt?lar?, ne?eli melodiler ve çocuksu pasajlar daha çok ince oktavlar?na yaz?l?r. Di?er tahta nefesli çalg?lar ile çok uyumludur, iyi kayna??r. Arka planda gerek armoniyi uzun seslerle ve çe?itli e?lik figürleri biçiminde sa?lamakta çok kullan??l?d?r. Tutti çal?nan k?s?mlarda ana melodinin kemanlarda oldu?u durumlarda ya kemanlarla birlikte ya da bir oktav tizlerde ayn? melodiyi çalarak zenginlik sa?lar.
Teknik ÖzellikleriFlüt, tüm üflemeli çalg?lar içinde en çevik ve en hünerli çalg?d?r, çalamayaca?? çok az ?ey vard?r. Kromatik ve diatonik ezgiler, arpejler, uçar? ve gösteri?li pasajlar, ba?l? ve dilli olarak çok h?zl? tempolarda çal?nabilir. Ayr?ca, yak?n ve uzak atlamal? aral?klar?n tekrar tekrar geli?leri, stakato (staccato ?t.), tril, tremolo, grupetto ve benzeri teknikler flütte çok kolay çal?nabilir. Tek dil, çift dil, üç dil ve kurba?a dili tekni?i rahatl?kla yap?l?r.
Flütün, crescendo (kre?endo okunur) ve decrescendo (dekre?endo okunur) olanaklar?, di?er çalg?lara göre büyük ölçüde k?s?tl?d?r. Baz? tril ve tremololar ise olanaks?zd?r. Özellikle ince seslerdeki gür pasajlar?n çal?m?nda çok nefes harcanmas? gerekti?i için cümle yap?s?, flütçüye arada bir nefes alma ihtiyac?n? giderecek nitelikte bo?luklar içermelidir.
Son Güncelleme (Salı, 26 Ağustos 2008 18:04)



