MuziKent

     Fagot, tahta nefesli çalg?. Fagot, çift kam??l? ve tek parçal? bir enstrüman olan Curtal'dan, 16. yüzy?l'da Avrupa'da türemi?tir. Ses aral??? 3,5 oktav olan ve akçaa?aç tahtas? ve metal borudan yap?lan fagotun uzunlu?u 1,3 metre, borunun aç?lm?? haliyle 2,5 metredir.

     Ana hatlar?yla fagot, konik biçimde oyulmu? ve ikiye katlanm?? bir borunun geli?tirilmi? halidir. Genellikle akçaa?açtan yap?l?r. Dört parçan?n birle?mesinden olu?ur.

·        Kanat.

·        Çizme. (çift borulu bölüm)

·        Bas. (veya Uzun)

·        Kalak.

     Çizme bölümü en alttad?r. Çizmenin içi yan yana oyulmu? ve alttan birbirine "U" ?eklinde ba?lanm?? iki borudan olu?ur. Çizmenin üzerine kanat ve bas bölümü yan yana tak?l?r. Bas bölümün üstüne de kalak eklenir. Kanat bölümünün en üstüne "S" ?eklinde k?vr?lm?? metal bir boru tak?l?r. "Es borusu" denilen bu borunun ucuna da Korangle’ninkinden biraz daha büyük olan çift kam??l? a??zl?k tak?l?r. Sol el yukar?da, yan yana olan kanat ve bas bölümlerinin perdelerini denetleyebilecek ?ekilde, sa? el ise a?a??daki çizme bölümünü üzerindeki perdeleri kullanabilecek ?ekilde tutulur. Bu tutu?, en üstteki kalak bölümü sol omuz yönüne, en alttaki çizme bölümü ise sa? kalça yönüne olmak üzere çapraz biçimdedir. Fagot, çal?c?n?n boynuna tak?lan bir ask? ile desteklenir.

     Boehm mekanizmas? fagotta ba?ar?l? olmam??t?r. Günümüzde genellikle iki sistem vard?r. Alman Heckel (Heykel okunur) sistemi ve Frans?z Buffet (Büfe okunur) sistemi. Alman sistemi fagotlar daha yayg?nd?r. Fagot aktar?ms?z bir çalg?d?r. Nota üzerinde yaz?lan sesleri ç?kar?r. Kal?n sesleri için Fa anahtar?, ince sesler için dördüncü çizgi Do anahtar? kullan?l?r.

     ?kinci ek çizgideki Si bemol sesinden itibaren incelerek neredeyse 4 oktavl?k bir ses alan?na sahiptir. Bu ses geni?li?i içerisindeki diatonik ve kromatik bütün sesler elde edilir. En ince seslerin çal?nmas? oldukça güçtür. En ince (Do anahtar?, ikinci ek çizgideki) Si bemol sesinden sonraki sesler pek kullan?lmaz. Fagotun esas sesleri en kal?n sesi olan Si bemol'den dördüncü çizgideki Fa notas?na kadar olan bölümdür. Bu seslerden sonraki sesler ikinci do?u?kanlar olarak (bir oktav incesi) elde edilirler. Daha incedeki sesler için esas seslerin üçüncü do?u?kanlar? (1 oktav ve tam 5'li aral?k) olarak elde edilirler. Tüm tahta nefeslilerde oldu?u gibi, fagotta da özellikle ince seslerin elde edilme ?ekli çal?c?ya ya da çalg?n?n yap?s?na ba?l?d?r.

Fagot, üç farkl? t?nlama bölgesine sahiptir.

Kal?n Ses Bölgesi: En kal?n sesi olan Si bemolden bir oktav incesindeki Si bemol sesine kadar olan k?s?md?r. Koyu, dolgun ve zengin bir t?n?s? vard?r. En kal?n be? aral?k içindeki sesleri k?s?k sesle çalmak çok güçtür.

Orta Ses Bölgesi: Dizek üzerinde ikinci aral?ktaki Do'dan, bir oktav incesindeki birinci ek çizgi Do'ya kadar olan k?s?md?r. Bu sesler soluk, kuru, yumu?ak, a??rba?l? ve ba?l? pasajlarda bariton insan sesini and?ran bir t?n? özelli?i gösterir.

?nce Ses Bölgesi: Birinci ek çizgi üzerindeki Re'den ve ondan sonraki ince notalard?r. Sesler inceldikçe yo?unla??r, En ince sesleri kaba ve rahats?z edici olabilir.

     Obua'da oldu?u gibi, fagotta da çift dil ve üç dil olanaks?zd?r. Tril ve tremololar bak?m?ndan di?er üflemeli çalg?lara göre oranla daha k?s?tl?d?r. Bunlar?n d???nda, oldukça h?zl? tempolarda ba?l? veya dilli, diatonik ve kromatik pasajlar, arpejler, h?zl? tekrarlanan notalar ve stakato (?t. staccato) olarak geni? aral?kl? atlamalar rahatl?kla çal?n?r.

     Fagot orkestrada tek ba??na veya bas klarnet ile birlikte tahta nefesli grubun çald??? armonilerin bas partisini çalmakla beraber s?k s?k viyolonsellerle de unison çalarak, yayl? çalg?lar?n bas seslerini güçlendirmek ya da farkl? bir karakter yaratmak için kullan?l?r. Her zaman bir bas çalg?s? olarak kullan?lmaz. Ço?u zaman da orta ses bölgesinde arka plan akorlar?n orta partilerini doldurur. Ayr?ca solo olarak, yerinde kullan?ld??? zaman çok etkileyicidir. Özellikle orta ses bölgelerinde legato pasajlarda ciddi, a??rba?l? bir hava yarat?r. Di?er yandan stakato pasajlarda esprili bir etki sa?layabilir.